استدلال اوّل به قبول عمل است في الحال و « 1 » در استدلال دوم نظر [ m . a 43 ] به آينده است . و هم‌چنين هرگاه گمان داشته باشد كه مردمى كه مطّلع بر عمل او شوند رغبت خواهند نمود « 2 » بر « 3 » پيروى آن « 4 » ثوابش نيز مضاعف مىشود ، پس ثواب عمل ظاهرى را خواهد داشت به سبب آنچه « 5 » در آخر ظاهر شده و ثواب عمل پنهانى خواهد داشت به سبب آنچه اوّلًا قصد نموده . و هركه پيروى او بكند از براى او ثواب عملهاى پيروى كنندگان حاصل خواهد شد بدون آنكه چيزى از ثواب آن جماعت كم گردد . و هم‌چنين اگر خوشنود شود به فرمانبردارى مردم از براى خدا در مدحى كه آن كس را كنند يا آنكه خوشنود شود به محبّتى كه مردمان به مطيع خدا مىدارند و يا آنكه دلهاى ايشان مايل به طاعت باشد . روايت است كه : مردى به حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله گفت : يا رسول اللَّه ! من عمل را پنهان مىسازم و نمىخواهم كه كسى بر آن مطّلع شود امّا اگر احدى مطّلع شد خوشنود مىشوم ! آن حضرت فرمودند : از براى تو دو ثواب خواهد بود : ثواب عمل ظاهرى و ثواب عمل پنهانى « 6 » . و از امام محمّد باقر عليه السلام پرسيدند از مردى كه عمل خير كند و هرگاه كسى بر آن مطّلع شود آن مرد خوشنود شود . آن حضرت فرمودند كه : باكى نيست . و هيچ كس نيست مگر آنكه محبّت مىدارد بر آنكه خداى تعالى خير او را ظاهر كند امّا به شرطى كه قصد اين نداشته باشد ، كه اگر قصد او در عملْ ظهور آن باشد ثوابى نخواهد داشت « 7 » .

--> ( 1 ) . s a - و . ( 2 ) . s - نمود . ( 3 ) . بر / s به . - a . ( 4 ) . a + را . ( 5 ) . s + را . ( 6 ) . سنن ابن ماجة 2 : 1412 ح 4226 با اندكى تفاوت . ( 7 ) . الكافي 2 : 297 ح 18 .